خدیجة ا لکبری زنان شهرستان خواف

همه متخصصان تغذيه بر اهميت مصرف ماهي تاکيد مي کنند. مصرف ماهي به دليل داشتن امگا ۳ براي تمام سنين ضروري است اما آنچه باعث نگراني مي شود وجود مقاديري جيوه در برخي انواع ماهي هاست که براي سلامت مضر است. در اين زمينه بايد ميزان جيوه موجود در هر نوع ماهي تعيين شود تا مصرف کننده با اطلاع از آن بهترين نوع ماهي را براي مصرف انتخاب کند. موضوع ديگري که بايد به آن اشاره کرد نگراني کارشناسان از مصرف ميزان پايين اسيد چرب امگا۳ است که اين امر سلامت افراد را تهديد مي کند. در اين باره و چگونگي ميزان مصرف ماهي با خديجه رحماني، عضو هيئت علمي دانشگاه شهيد بهشتي گفت وگو کرده ايم که در ادامه مي آيد.وي با بيان اين که ماهي ماده غذايي بسيار مغذي است و علاوه بر پروتئين، انرژي و ويتامين حاوي اسيد چرب امگا ۳ نيز است، مي گويد: مصرف ماهي رشد و ترميم سيستم عصبي و همچنين پيشگيري از بيماري هاي قلبي و عروقي بسيار مفيد است و به مادران باردار نيز مصرف ماهي بسيار توصيه مي شود زيرا در رشد جنين نقش موثري دارد. برخي افراد به جاي مصرف ماهي از مکمل استفاده مي کنند که در اين زمينه بايد گفت، مکمل تنها بايد با تجويز پزشک متخصص مصرف شود.

اين متخصص تغذيه به تمامي افراد جامعه توصيه مي کند براي پيش گيري از بيماري هفته اي يک يا ۲ بار ماهي مصرف کنند. هم چنين وي درباره نوع ماهي مي گويد: ماهي که سن زيادي دارد، داراي ترکيبات سمي به ويژه جيوه است. جيوه فلز سنگين است و با ورود به بدن از طريق جريان خون وارد مغز مي شود و بر مغز تاثير منفي مي گذارد. در حالي که اسيدهاي چرب مفيد و ضروري موجود در ماهي در دوران رشد تاثير مثبتي بر مغز مي گذارد. وي افزود: ماهي هرچه کوچک تر باشد، ميزان جيوه آن کمتر است. لازم به يادآوري است که ماهي حاوي پروتئين مرغوب با قابليت هضم آسان است. ماهي علاوه بر ميزان کلسترول پايين حاوي ويتامين هاي گروه ABDK و E است. املاح معدني شامل فسفر، کلسيم، آهن، سلنيوم و منيزيم و فلوئور يد و ساير ريزمغذي هاي موجود در آن نقش مهمي در سلامت دارد. براي اطلاع رساني در زمينه ميزان جيوه ماهي ها شرکت شيلات کشور بايد مانند کشورهاي ديگر ماهي ها را براساس ميزان جيوه تقسيم بندي و روي برچسب آن درج کند. اگرچه مقدار جيوه در شيرماهي ها کمتر از 0.5 تا 0.01 PPM است اما در گونه هايي از ماهي تن بيشتر از اين مقدار وجود دارد. در کشورهاي ديگر ميزان مصرف هفتگي ماهي براي کودکان و مادران با در نظر گرفتن وزن آن ها تعيين شده است. با مشخص شدن ميزان جيوه مي توان به مردم در انتخاب نوع ماهي و ميزان مصرف آن کمک کرد.

اين عضو هيئت علمي دانشگاه افزود: بهتر است از ماهي هايي که ميزان جيوه آن مشخص نيست استفاده نشود و يا اين که فقط هفته اي يک بار آن را مصرف کرد. آن چه که در مورد تجمع جيوه در بدن بايد گفت اين است که تجمع زياد جيوه در سيستم عصبي اختلال ايجاد مي کند و منجربه بي حسي و خارش انگشتان دست، پا و لب ها مي شود.

از ديگر عوارض آن دردهاي مفصلي و حملات قلبي است بنابراين زنان باردار و مادران شيرده بايد از مصرف ماهي با ميزان بالاي جيوه از قبيل شمشيرماهي خودداري کنند. وي مي گويد: مصرف ماهي سالم براي افراد بالغ و عادي هفته اي ۲ يا ۳ بار ضروري است اما افرادي که در معرض بيماري هاي قلبي قرار دارند يا سابقه بيماري دارند شايد نياز به مصرف مکمل زير نظر پزشک پيدا کنند نتايج مطالعات متعدد نشان مي دهد، مصرف مکمل بر سلامت فرد تاثير مثبتي مي گذارد. از طرفي افرادي که مبتلا به تري گليسيريد بالاي خون هستند با مصرف مکمل روغن ماهي البته زير نظر پزشک مي توانند اين بيماري را کنترل کنند. اين متخصص در ميزان مصرف ماهي در زنان و کودکان مي افزايد: به زنان و کودکان مصرف هفته اي ۲ بار ماهي هر بار ۹۰ تا ۱۲۰ گرم توصيه مي شود. علت محدود کردن ميزان مصرف ماهي به علت احتمال وجود جيوه و سموم ديگر مانند دي اکسين، PBC است که از طريق مصرف ماهي ممکن است وارد بدن شود و آثار سوء داشته باشد.

مصرف ماهي هاي چرب هم بيشتر از يک بار در هفته توصيه نمي شود. اين عضو هيئت علمي دانشگاه مي افزايد: ماهي در صورتي مفيد است که بخارپز شود يا در تستر يا فر طبخ شود. روغن ماهي (امگا۳) که تاثير ضدالتهابي دارد در مقابله با بسياري از بيماري ها موثر است. در حالي که مصرف روغن هاي امگا۶ و ۹ باعث التهاب مي شود يا به افزايش التهاب مي انجامد و زمينه ابتلا به پرفشاري خون، آريتمي قلبي و مشکل قلبي عروقي را ايجاد مي کند حتي مي تواند عروق مغز را نيز درگير کند.اسيد چرب امگا ۳ ماهي به دليل خاصيت ضدالتهابي که دارد اين اثر را کاهش مي دهد و باعث بهبود جسمي فرد مي شود.

افرادي که به هر دليل ماهي مصرف نمي کنند بايد تحت نظر پزشک روزي يک عدد قرص ماهي مصرف کنند. افرادي که به شير و لبنيات حساسيت دارند، براي برطرف کردن کمبود کلسيم، ماهي با استخوان مانند کيلکا که منبع عالي کلسيم است، مصرف کنند.

نتايج مطالعات نشان مي دهد، مصرف ماهي يا قرص ماهي به طور منظم در دوران بارداري باعث رشد و تکامل سيستم عصبي و شبکيه بينايي جنين مي شود و کمبود آن، ارتباط مستقيم با تولد نوزاد نارس و کم وزن دارد.دکتر خديجه رحماني با اظهار تاسف از اين که در کشور ما امگا ۶ و ۹ مصرف مي شود اما مصرف امگا ۳ پايين است مي گويد: بايد مصرف امگا ۳ را جدي گرفت.

به نوشته سايت «Prevention» امگا ۳ از قدرت شنوايي محافظت مي کند، با افسردگي مقابله مي کند، تقويت کننده مغز است، باعث بهبود رفتار در کودکان بيش فعال (ADHD) مي شود، با چاقي مقابله مي کند و تاثير ضدالتهابي آن التهاب را از بين مي برد، با بيماري هاي خودايمن و التهابي مقابله مي کند و ريتم ضربان قلب را منظم مي کند. خوب است بدانيد ميزان امگا۳ موجود در ماهي کپور، قباد، ساردين، ماهي تن و سفيد بيش از يک گرم در ۱۰ گرم ماهي مي باشد.